Category: κλιματική κρίση

Θεωρούμε ότι πρέπει να προχωρήσει με μεγάλη ταχύτητα η πράσινη μετάβαση, που σημαίνει να προχωρήσει η διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο ενεργειακό μείγμα με έμφαση στην ηλεκτροπαραγωγή.

Όμως βάζουμε προτεραιότητα στην δίκαιη μετάβαση, που αφορά στην διάχυση των ανανεώσιμων πηγών σε όσο το δυνατόν περισσότερους πολίτες, αγρότες, μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Δεν αρκεί δηλαδή απλά να φτιάχνουμε πολύ μεγάλα έργα ανανεώσιμων πηγών, φαραωνικά έργα που τα έχουνε πολύ λίγες μεγάλες εταιρείες, αλλά αντίθετα να μπορέσουμε να κάνουμε κτήμα όσο το περισσότερο πολιτών την αυτοπαραγωγή, τη δυνατότητα δηλαδή και οι ίδιοι να συμμετέχουν στην παραγωγή καθαρής ενέργειας, να έχουνε μια μικρή εγκατάσταση στο σπίτι τους, όπως ένα φωτοβολταϊκό στη στέγη ή να συμμετέχουν σε μια ενεργειακή κοινότητα.

Για παράδειγμα το πρόγραμμα φωτοβολταϊκά στη στέγη εμείς θέλουμε να έχει πολύ μεγαλύτερη απήχηση. Σκεφτείτε πως τώρα βγήκε το πρόγραμμα, 18 μήνες από την έναρξη του ενεργειακού πολέμου και καλύπτει μόνο συγκεκριμένες περιπτώσεις ανθρώπων που έχουν μονοκατοικίες και την οικονομική δυνατότητα να προχωρήσουν σε τέτοιου είδους εγκαταστάσεις. Δεν καλύπτει το μεγαλύτερο κομμάτι της κοινωνίας, τη μεγάλη πλειοψηφία που ζουν σε διαμερίσματα, σε πολυκατοικίες. Επίσης το βλέπουμε αυτό και με τα προγράμματα εξοικονομώ που κινούνται με πολύ αργούς ρυθμούς, με μικρή παρέμβαση στις πολυκατοικίες, στα χαμηλά εισοδήματα και στην καταπολέμηση ενεργειακής φτώχειας. Το αποτέλεσμα είναι οι άνθρωποι που το έχουν περισσότερο ανάγκη και βρίσκονται κοντά στον κίνδυνο ενεργειακής φτώχειας να μη μπορούν να συμμετέχουν σε τέτοιου είδους προγράμματα.

Βέβαια, για να προχωρήσει η δίκαιη πράσινη μετάβαση χρειαζόμαστε δίκτυα. Το ελληνικό δίκτυο είναι σε πολύ μεγάλο βαθμό κορεσμένο για να υποδεχτεί τον όγκο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που απαιτεί η ενεργειακή μετάβαση. Η μειωμένη ανάπτυξη των δικτύων εξυπηρετεί τους λίγους και ισχυρούς που έχουν προνομιακή πρόσβαση στον ηλεκτρικό χώρο. Αντίθετα όσοι είναι εκτός του κάστρου, πολίτες και επιχειρήσεις, είναι τελικά αποκλεισμένοι από την αγορά ενέργειας. Πλήττεται δηλαδή η ενεργειακή δημοκρατία.

[…]

Οι έρευνες υδρογονανθράκων που έχουν ξεκινήσει στην Ελλάδα θα ολοκληρωθούν οδηγώντας ή όχι σε κάποιες νέες εξορύξεις. Όμως, όπως όλοι γνωρίζουμε, το λένε και οι παγκόσμιοι οργανισμοί, όπως ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας, η απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα πρέπει να προχωρήσει με γρηγορότερους ρυθμούς. Μάλιστα, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας, που ανακοίνωσε πριν αρκετά χρόνια τη χρυσή εποχή του φυσικού αερίου σαν καύσιμο μετάβασης, πριν λίγο καιρό ανακοίνωσε πως αυτή η εποχή πλησιάζει στη λήξη της.

Συνεπώς, ας προχωρήσουν οι έρευνες που τώρα διενεργούνται. Αλλά από εκεί και πέρα, δεν έχει νόημα να μιλάμε για νέες εκτεταμένες έρευνες. Η έμφαση πλέον θα πρέπει να είναι εκεί που την δίνουνε όλοι οι υπόλοιποι, οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Κίνα ή ακόμα και οι πετρελαιάδες της Σαουδικής Αραβίας και του Κατάρ, που είναι στην πολλαπλή στήριξη εταιρειών και βιομηχανίας για να γίνουν πρωτοπόρες σε υλικά τεχνολογίες και υπηρεσίες πράσινου μετασχηματισμού. Το ίδιο προσπαθεί και η Ευρώπη. Νομίζω ότι πρέπει και στη χώρα μας να αξιοποιήσουμε τους ανθρώπινους, πολιτικούς, οικονομικούς πόρους για να βοηθήσουμε πραγματικά στην ανάπτυξη εγχώριας βιομηχανίας που θα βρεθεί στην πρωτοπορία της πράσινης μετάβασης, αντί να επιδοτούμε την επιβίωσή της

[…]

Στην Ελλάδα το μοναδικό εργαλείο αυτή τη στιγμή προώθησης της εξοικονόμησης ενέργειας, είναι το εξοικονομώ.

Μάλιστα είναι το εξοικονομώ του 2021, ενώ είμαστε στο Μάιο του 2023 και είναι ένα πρόγραμμα το οποίο είναι σε αδιέξοδο. Διότι ενώ ο στόχος είναι για 60.000 κατοικίες τον χρόνο, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, από τους 25.300 υποψήφιους δικαιούχους ενέκριναν μόλις 17.252, δηλαδή υπήρξε εγκατάλειψη άνω του 30% και μάλιστα σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς το ποσοστό της εγκατάλειψης πριν καν ξεκινήσουν οι εργασίες υπερβαίνει το 50% των δικαιούχων.

Εμείς λοιπόν λέμε ότι καλύτερη μορφή ενέργειας είναι αυτή η οποία δεν καταναλώνεται. Είναι αυτή η οποία εξοικονομείτε και θα έπρεπε να εφαρμόζεται η αρχή της ενεργειακής απόδοσης πρώτα. Η αρχή αυτή, σε εναρμόνιση με την ευρωπαϊκή πολιτική , δίνει απόλυτη προτεραιότητα σε επενδύσεις που οδηγούν σε ενεργειακή εξοικονόμηση, όπως η αναβάθμιση κτιρίων, επιχειρήσεων και σε απαραίτητες υποδομές π χ. έξυπνοι μετρητές που ακόμα και σήμερα δεν υπάρχουν, έναντι άλλων επενδύσεων ενεργειακής προσφοράς.

Επιπλέον, η πρόταση είναι να μη υπάρχει μόνο ένα πρόγραμμα που βγαίνει μία φορά το χρόνο και αφορά κάποιους συγκεκριμένους δικαιούχους, αλλά ένα κύμα ενεργειακής αναβάθμισης, μέσα από συνεχώς ανοιχτά προγράμματα εξοικονομώ αυτονομώ για πολίτες, δήμους, επιχειρήσεις και νέους.

[…] Η επαναφορά των πολιτικών δημοσίου συμφέροντος από την ΔΕΗ δεν απαιτεί επανεθνικοποίησή της. Απαιτεί αλλαγή της στρατηγικής της, που είναι απολύτως εφικτή με την παρούσα μετοχική σύνθεση. Το Δημόσιο κατέχει στην ΔΕΗ αυτή τη στιγμή το 34% των μετοχών της. Δεν είναι όμως απλώς μία καταστατική μειοψηφία, με δικαίωμα βέτο σε κρίσιμες αποφάσεις. Το Δημόσιο, με δεδομένο ότι το υπόλοιπο ποσοστό ανήκει σε πολλούς και διαφορετικούς μετόχους, που αθροίζουν ο καθένας πολύ μικρότερα ποσοστά, μπορεί να ασκεί διοίκηση και να έχει τη συνολική ευθύνη των αποφάσεων. Διορίζει τον Πρόεδρο και Διευθύνοντα Σύμβουλο, την πλειοψηφία του Διοικητικού Συμβουλίου και διαμορφώνει τη συνολική στρατηγική του Ομίλου. Συνεπώς, η επαναφορά των πολιτικών δημοσίου συμφέροντος από την ΔΕΗ (αντί για το ακριβότερο ρεύμα και τα περισσότερα υπερκέρδη σύμφωνα με την ΡΑΕ) δεν απαιτεί αύξηση των μετοχών του Δημοσίου σε ποσοστό 51% έναντι του 34% που είναι σήμερα. Απαιτεί αλλαγή στρατηγικής από την διορισμένη από την Κυβέρνηση ηγεσία της […] Το ΤΑΙΠΕΔ κατέχει το 35,5% των μετοχών των ΕΛΠΕ, χωρίς να ασκεί πολιτική. Να προχωρήσει άμεσα η επαναμεταβίβαση του 35,5% από το ΤΑΙΠΕΔ στο Ελληνικό Δημόσιο. Και το Δημόσιο να ασκήσει, όπως οφείλει, τον ρόλο που του αναλογεί, του 2ου δηλαδή πιο ισχυρού μετόχου, για την διασφάλιση εφαρμογής πολιτικών δημοσίου συμφέροντος.

[…]

Όσες πλατφόρμες αερίου και πετρελαίου υπάρχουν στην Ευρώπη θα συνεχίσουν να λειτουργούν για ένα διάστημα. Επίσης, οι έρευνες που έχουν ξεκινήσει και στην Ελλάδα θα ολοκληρωθούν οδηγώντας ή όχι σε κάποιες νέες εξορύξεις.

Όχι όμως σε νέες, εκτεταμένες έρευνες για υδρογονάνθρακες. Δε μπορεί η Ελλάδα να δαπανήσει σήμερα πολιτικό κεφάλαιο και σημαντικούς πόρους για ενδεχομένους νέους γύρους παραχωρήσεων για υδρογονάνθρακες, όταν στις μεγάλες, ανεπτυγμένες οικονομίες ανταγωνιστικές σε παγκόσμιο επίπεδο, η έμφαση είναι αλλού.

Η έμφαση εντοπίζεται στην πολλαπλή στήριξη των εγχώριων εταιριών για να γίνουν πρωτοπόρες στις τεχνολογίες, στα υλικά και στις υπηρεσίες που απαιτεί ο πράσινος μετασχηματισμός της παγκόσμιας οικονομίας. Αυτός είναι ο στόχος της κυβέρνησης των ΗΠΑ. Το ίδιο κάνει η Κίνα, παρόμοιο πρόγραμμα έχει ανακοινώσει η Κορέα και πρόσφατα η Ευρώπη με ένα νέο «made in Europe».

Η Ελλάδα πρέπει τώρα να ξεκινήσει μια οργανωμένη συζήτηση για το ποια θα είναι η πράσινη απάντησή της. Ώστε να μπορέσει να σχεδιάσει το δικό της “made in Greece” πρόγραμμα, αξιοποιώντας τους ανθρώπινους, πολιτικούς και οικονομικούς πόρους, για να βοηθήσει στην ανάπτυξη εγχώριας βιομηχανίας που θα βρεθεί στην πρωτοπορία της πράσινης μετάβασης, αντί να επιδοτεί την επιβίωσή της.

[…]

Η 1η πρόταση αφορά στο ξεκάθαρο θεσμικό πλαίσιο. Χρειαζόμαστε νέο Ειδικό Χωροταξικό Σχέδιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΕΧΣ-ΑΠΕ). Το υφιστάμενο ΕΧΣ-ΑΠΕ εγκρίθηκε το 2008 και είχε λάβει υπόψη δεδομένα της δεκαετίας του 2000, τα οποία πλέον είναι παρωχημένα. Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας πριν κάποιους μήνες ενέκρινε νέα παράταση της εκπόνησης της επικαιροποιημένης μελέτης του ΕΧΣ-ΑΠΕ, τοποθετώντας την παράδοση για τον Απρίλιο του 2023. Είμαστε ήδη στον Μάιο. Η 2η είναι η ολοκλήρωση του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ. Οι προστατευόμενες περιοχές, το 30% της χερσαίας και θαλάσσιας έκτασης της χώρας μας δηλαδή, που περιλαμβάνει περιοχές απαράμιλλης ομορφιάς, μοναδικές στον κόσμο, με πλούσια οικοσυστήματα και σπουδαία πολιτιστική αξία, δεν έχει ακόμα ξεκάθαρο πλαίσιο προστασίας και διαχείρισης.

Η 3η πρόταση αφορά στην ενίσχυση των δικτύων και στη διασυνδεσιμότητα της χώρας. Τα ηλεκτρικά δίκτυα είναι η «βραδυφλεγής βόμβα» της ενεργειακής μετάβασης της χώρας. Το

πρόβλημα είναι τεράστιο, αφού το δίκτυο σε όλη την Ελλάδα είναι κορεσμένο και ο διαθέσιμος ηλεκτρικός χώρος για σύνδεση νέων έργων ΑΠΕ είναι ελάχιστος. Η κατάσταση αυτή εξυπηρετεί τους λίγους και ισχυρούς, που έχουν προνομιακή πρόσβαση στον ηλεκτρικό χώρο, και «χτυπάει» τους απλούς πολίτες, που είναι τελικά αποκλεισμένοι από την αγορά ενέργειας. Πλήττει δηλαδή την ενεργειακή δημοκρατία. Πρέπει συνεπώς να ανασχεδιαστεί το ταμείο Ανάκαμψης για να υπερδιπλασιάσει (σήμερα είναι περίπου 400 εκατ. €) τα χρήματα στα δίκτυα.

[…]

Στην Ελλάδα σήμερα, το «μοναδικό εργαλείο επιδότησης για την ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών», το «Εξοικονομώ», οδηγείται σε αδιέξοδο. Βρισκόμαστε στον Μάιο του 2023 και ακόμα δε μπορεί να ολοκληρωθεί το «Εξοικονομώ 2021». Για το οποίο, το ποσοστό εγκατάλειψης υποψηφίων δικαιούχων είναι άνω του 30%, σύμφωνα με τα στοιχεία του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (από τους 25.300 υποψήφιους δικαιούχους εγκρίνονται μόλις οι 17.252 αιτήσεις). Στη συνολική πορεία του προγράμματος, η εκτίμηση για εγκατάλειψη πριν καν ξεκινήσουν οι εργασίες υπερβαίνει το 50% των δικαιούχων.

Η στρατηγική μας για την ενεργειακή αναβάθμιση θα ακολουθήσει την ευρωπαϊκή προτροπή για ένα «Κύμα Ανακαινίσεων» που θα έχει ως στόχο τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων, υπερδιπλασιάζοντας τα ποσοστά ανακαινίσεων την επόμενη δεκαετία και διασφαλίζοντας πως οι ανακαινίσεις θα οδηγήσουν σε υψηλότερη ενεργειακή απόδοση και αποδοτικότερη χρήση των πόρων. Ο ελληνικός στόχος για 60.000 αναβαθμίσεις ενεργειακών κατοικιών τον χρόνο θα επιτευχθεί αναγεννώντας τα προγράμματα «Εξοικονομώ», που θα είναι μονίμως “ανοιχτά” για δικαιούχους, και διευρύνοντάς τα για Δήμους, επιχειρήσεις, νέους και αγρότες.

[…]

Ναι στην απολιγνιτοποίηση, υπό την προϋπόθεση ότι θα έχουν προχωρήσει οι απαραίτητες επενδύσεις σε δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας και αποθήκευση. Ώστε να είναι εφικτή η υποκατάσταση λιγνίτη από ανανεώσιμες και όχι από εισαγόμενο φυσικό αέριο, όπως συμβαίνει μέχρι τώρα. Ως στρατηγική εφεδρεία, για περιπτώσεις αυξημένης ενεργειακής πίεσης και έκτακτων αναγκών (όπως η σημερινή ενεργειακή κρίση), θα μπορούσε να διατηρηθεί για λίγο ακόμα χρόνο η πλέον σύγχρονη μονάδα Πτολεμαΐδα 5, αν το επιπλέον κόστος είναι ανεκτό και όχι δυσανάλογο.